(T.Arıkan-E-Eroğlu)                                                                                                       KASIM 2004

KISA MESAFE  YÜZÜCÜLERİNİN 30 METRE SÜRAT KOŞUSU DERECELERİ İLE 50 METRE SERBEST STİL YÜZME  DERECELERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

Burcu TÜZEN  , Yrd. Doç.Dr. Sürhat MÜNİROGLU  , Kerem TANILKAN

Ankara Üniversitesi Beden Eğitimi Ve Spor Yüksekokulu

ÖZET

Araştırmada 12-15 yaş grubu kız ve erkek kısa mesafe yüzücülerinde, 50 metre serbest stil yüzme dereceleri ile 30 metre sprint testi dereceleri  arasındaki ilişkinin incelenmesi hedeflenmiştir. Ankara ilinde farklı spor kulüplerine devam eden  aynı yaş grubundaki ,20 kız ve 25 erkek olmak üzere toplam 45 sporcu araştırma grubunu oluşturmuştur.

Çalışma grubunda yer alan erkek sporcuların boy ortalamaları 1.64 ± 0.08, vücut ağırlığı 51.5 ± 7.6, bayan sporcuların boy ortalamaları 1.63 ± 0.06, vücut ağırlığı ortalamaları 48.5 ± 6.13 olarak bulunmuştur.

Araştırma sırasında sporcuların , 50 metre serbest stil yüzme dereceleri ile 30 metre sprint testi dereceleri , yaşları, boy ve vücut ağırlığı ölçümleri alınmış ve 50 metre serbest stil yüzme dereceleri ile 30 metre sprint testi  değerleri , kız ve erkek sporcular için ayrı ayrı değerlendirilmiş ve aralarında anlamlı bir ilişki aranmıştır.

Araştırma sonrasında   elde edilen frekans değerleri, bütün veriler ve veriler arasındaki ilişkiler , SPSS 12.0 istatistik programında basit korelasyon testi ile değerlendirilmiştir. Değerler aritmetik ortalama ± standart sapma, p<0.05 anlamlılık göstergesi olarak alınmıştır.

          Sporcuların 50 metre serbest stil yüzme dereceleri  kronometre ile alınmış ve 30 metre sprint testi 0.01 hassasiyette Tümer Elektronik fotosel gereci ile  yapılmıştır.

Sonuç olarak,  12-15 yaş grubu kız ve erkek yüzücülerde, 50 metre serbest stil yüzme dereceleri ile 30 metre sprint testi dereceleri  arasındaki ilişkinin hem kızlarda hem de erkeklerde  anlamlı olduğu  bulunmuştur (p<0.05).

Anahtar Kelimeler: Yüzme,sürat.sprint

GİRİŞ VE AMAÇ

Yüzme fiziksel kuvvet ve teknik beceri koordinasyonu gerektiren ritim, koordinasyon , , doğru teknik gibi birçok faktörü içinde bulunduran bir spor branşıdır.

Kompleks bir motorik özellik olan süratin oluşumunda değişik faktörler rol alır. Bunlar kas türleri, kas kuvveti, antropometrik etkenler, esneklik ve kasların gevşeme yeteneği, psikolojik etkiler, ısınma (kasların ısıtılması), kas yorgunluğu olarak sıralanabilir (Muratlı, 1997; Sevim, 2002).

Yüzmede 4 branş vardır. bu dört stil krawl, kelebek, sırt, kurbağalama yüzme teknikleridir. Krawl yani serbest stil yüzme müsabaka stili içerinde en hızlı yüzülen stildir. Yüzmede mesafeler üç bölümden oluşur : kısa mesafe ( 50m., 100m. ), orta mesafe ( 200m., 400m. ), uzun mesafe ( 800 m., 1500 m. ) ( Alpar, 1994 ).

Organizmada morfolojik ve fonksiyonel değişikliklerin gerçekleşmesi, düzenli ve programlı yapılan antrenmanlarla mümkündür. Bu değişiklikler kas, dolaşım ve solunum sistemleri üzerinde gerçekleşir.

Yüzmede; sprinterler, laktik (lactate) birikiminin yüksek seviyelerine erişmek için müsabakaları yeterli uzunlukta sürdüğünden koşuculardan daha fazla anaerobik ve aerobik glikotik kapasite gerektirir. Mesafe yüzücüleri, keza enerjilerinin çoğunu aerobik glikozislerden sağlayarak, anaerobik muamelelerinin dikkate değer isteklerini yapmada da hız gerektiren müsabakalarda yarışırlar. Kısa mesafe sprint yüzücülerinden müsabakaları daha uzun olduğundan sprint koşucularından daha fazla yavaş seğiren kas liflerine sahip olmalarını umarız, bu esnada mesafe yüzücüleri, müsabakaları daha kısa olduğundan muhtemelen mesafe koşucularının çoğunluğundan daha büyük yüzdede hızlı seğiren kas liflerine sahip olmalıdırlar. Böylece, Costill “yüzücülerin çoğunluğu incelememize göre yüzde 30’dan 68’e ST mesafesinde delta kasında lif kompozisyonlarına sahiptir” raporunu verdiğinde sürpriz olmamıştır (Costill and Maglischo 1979).

Counsilman ( 1978 ), kısa ve uzun mesafeye yatkınlığın belirlenmesi amacıyla yapılan çabuk kuvvet çalışmalarında, yaş ve cinsiyet faktörlerinin göz önünde bulundurulması gerektiğini belirtmektedir.

Bu araştırmanın amacı; 50 metre serbest stil yüzen yüzücülerden 12-15 yaş kız-erkek kısa mesafe yüzücülerinin,  50 metre serbest stil yüzme dereceleri  ile 30 metre sürat koşuları arasındaki ilişkinin ortaya çıkarılıp incelenmesidir.

MATERYAL VE YÖNTEM

Araştırmaya katılan grubun özellikleri:: Araştırmanın evreni Ankara’ daki çeşitli yüzme kulüplerinde lisanslı olarak yüzen 12-15 yaş arası yaklaşık 120 yüzücüden oluşmaktadır. Araştırma gurubumuzu bu  evren  içinden  20 kız 25 erkek olmak üzere toplam 45 sporcu oluşturmaktadır.

Veri toplama aracı  Vücut ağırlık ölçümleri seca marka tartı aleti kullanılarak alınmıştır. Boy uzunluğu ölçümleri için hassaslık derecesi 0,001m olan  santimetre aralıklı ölçek kullanılmıştır. Sporcuların 50 metre serbest stil yüzme dereceleri sonuçları kronometre ile alınmıştır. 30 metre sprint koşusu dereceleri 0.01 hassasiyette Tümer Elektronik fotosel ile alınmıştır.

Veri toplama yöntemi  Deneklerin   havuzdaki ölçümü Anıttepe  yüzme  kompleksinde, 25m.lik  kapalı havuzda,  30 metre  sprint dereceleri ise  aynı  kompleksin tartan  pistinde  alınmıştır.  

Verilerin  Analizi: Araştırma sonrasında   elde edilen frekans değerleri, bütün veriler ve veriler arasındaki ilişkiler , SPSS 12.0 istatistik programında basit korelasyon testi ile değerlendirilmiştir. Değerler aritmetik ortalama ± standart sapma, p<0.05 anlamlılık göstergesi olarak alınmıştır

 BULGULAR

Araştırma sonucu elde ettiğimiz bulgular aşağıda tablolar halinde verilmiştir.

Tablo 1: Erkek yüzücülerin fiziksel ölçüm sonuçlarının dağılımı

                Erkek deneklerin yaş ortalaması 13,5 ± 1,5 tir. Boy ortalamaları 1,64 ± 0,08 metre olarak bulunmuştur.Vücut ağırlıkları ortalaması 51,5 ± 7,6 kilogramdır.

Tablo2: Bayan yüzücülerin fiziksel ölçüm sonuçları

Bayan deneklerin yaş ortalaması 13,5 ± 0,5 dir. Boylarının aritmetik ortalaması 1,63 ± 0,06 metre olarak ölçülmüştür.Vücut ağırlıkları ortalaması 48,5 ± 6,13 kilogramdır.

Tablo 3: 12-15 yaş erkek yüzücülerin 50 metre serbest stil ve 30 metre sürat koşusu dereceleri.

Tablo 4: 12-15 yaş bayan yüzücülerin 50 metre serbest stil ve 30 metre sürat koşusu dereceleri

Tablo 5: 50 metre serbest stil yüzme dereceleri ile  30 metre sprint testi dereceleri  arasındaki ilişki.

Erkeklerde 50 metre serbest stil yüzme dereceleri ile  30 metre sprint testi dereceleri   arasındaki ilişki anlamlı bulunmuştur (p<0.05).

Kızlarda 50 metre serbest stil yüzme dereceleri ile  30 metre sprint testi dereceleri   arasındaki ilişki anlamlı bulunmuştur (p<0.05).

SONUÇ VE ÖNERİLER

Cinsiyet ve yaş parametleri göz önünde bulundurulduğunda yüzücülerde sprint dereceleri ile yüzülen mesafede elde edilen dereceler arasında ilişki bulunabileceği görülmüştür. Bu çalışma sonucunda Ankara’da aktif olarak spor yapan 12-15 yaş grubu bayan ve erkek yüzücülerin;

1. Erkeklerde 50 metre serbest stil yüzme dereceleri ile  30 metre sprint testi dereceleri   arasındaki ilişki anlamlı bulunmuştur (p<0.05).

2. Kızlarda 50 metre serbest stil yüzme dereceleri ile  30 metre sprint testi dereceleri   arasındaki ilişki  anlamlı bulunmuştur (p<0.05)

Bu durumda sprint dereceleri, sporcuların mesafe seçimi ya da mesafeye olan yatkınlıklarının tespit edilmesi açısından bir parametre olarak düşünülebilir. Çalışma grubunu oluşturan 20 kız ve 25 erkek sporcu, kendi yaş grubu ve mesafelerinde yüzdükleri yarışmalara aktif olarak katılmaktadırlar. Bu anlamda sporcular söz edilen mesafelerde başarılı olarak kabul edilmişler ve sprint özellikleri incelemeye alınmıştır. Elde edilen ölçüm sonuçları neticesinde kısa mesafe yüzücülerinin sprint yeteneğine sahip oldukları görülmüş ve bu sonuçlar istatistiksel olarak da doğrulanmıştır.

Şen ve arkadaşlarının ( 2000 ) Ankara’daki 12 – 14 yaş grubu yüzüler üzerinde yaptıkları çalışmada yüzülen mesafe ile sıçrama yüksekliği arasındaki ilişkide kısa mesafe yüzücüler lehine sonuçları raporlamıştır.  Sürat koşusu gibi, çabuk kuvvet göstergelerinden birisi olan sıçrama kuvveti üzerinde elde edilen araştırma bulgularının, çalışma sonuçlarını desteklediği düşünülebilir.

Bu araştırma sonucunda aşağıdaki öneriler geliştirilebilir ;

1- Bu çalışma daha farklı yaş grubu yüzücüler için yapılabilir.

2- Çalışma, yarışma mesafeleri içeren farklı spor branşları için yapılabilir.

3- Çalışmanın kapsamı genişletilerek, daha büyük bir evren grubu üzerinde inceleme yapılabilir.

4- Çalışmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda sprint derecesi yüzücülerde mesafe tespiti ve yetenek seçiminde bir parametre olarak kullanılabilir.

KAYNAKLAR:

Alpar, R., (1994), Yüzme ve Sutopu Antrenmanlarının Temelleri, Başbakanlık GSGM Yüzme-Atlama-Sutopu

Federasyonu,Ankara,s. 1- 244.

Counsilman, J., (1978), The Science Of Swimming, Prentice Hall. Inc., Englewood Cliffs, N.J.

Costill,D.,L. ,Thomas,R.A.,Pascoe,D.Iambert,C.,Barr,S .,Fınk,W.J., (1991),  Adaptations to swimming training: Influence of training Volume.Medicine and Science Sports in Exercise, 23(3), s:37 1-377.Publishers, 17-19.

Maglischo, E.W., (1982), Swimming Faster,Mayfield pub.Comp., 1s edi. California, s:270-295.

Muratlı, S. (1997). Çocuk ve Spor. Ankara: Bağırgan Yayımevi, 30-31, 169-183.

 Sevim, Y. (2002). Antrenman Bilgisi. Ankara:Nobel Yayın Dağıtım, 37-39, 76-84.

 Şen, P., Tanılkan K., Müniroğlu S. (2000). Ankara’daki 12- 14 Yaş Grubu Kız – Erkek Uzun ve Kısa Mesafe  Yüzücülerinin Dikey Sıçrama Derecelerinin İncelenmesi, Spor Araştırmaları Dergisi, Cilt 4, Sayı 1, İstanbul.